Elke avond, vlak voor ik ga slapen, moet ik hem even aanraken. Elke dag heb ik de onweerstaanbare drang om er mee te spelen. Al is het maar voor even. Die intrigerende vibratie tegen mijn lippen op het moment dat ik een tik geef tegen het ijzer. En dan dat geluid!
Sinds ik van mijn vriendin een mondharp kreeg op mijn verjaardag heb ik een ongekende fascinatie voor dat instrument ontwikkeld. Het geluid lijkt rechtstreeks uit een cartoon te komen en resoneert met één aanslag in zowel de hoge, lage als middenfrequenties. En lang luisteren naar de golvende beweging van het geluid heeft een haast transcendente werking.
Flexibel
Het instrument ziet eruit als een stalen frame en wordt tussen de lippen en tegen de tanden aangezet. Daartussen zit een flexibel, dun ijzeren plaatje dat de uitgeademde lucht laat trillen wanneer het wordt aangeslagen.
De mondharp dook vierduizend jaar geleden voor het eerst op in China en verspreidde zich langzaam maar zeker over de hele wereld. Vermoedelijk belandde het instrument via zigeuners in de elfde eeuw na Christus in Europa.
Genezen
Nederlanders waren al vroeg fan van de harp die in de Engelse taal de naam 'Jew's Harp' met zich meedraagt. Zij brachten het instrument massaal naar Australië, Zuid-Amerika en Afrika. Maar behalve muzikale doeleinden werden er tal van andere toepassingen bedacht, afhankelijk van de cultuur. Zo werd de harp in Siberië en Mongolië door geestelijken gebruikt om mensen in een trance te brengen of van ziektes te genezen.
Popcultuur
In de huidige popcultuur wordt vaak uitgegaan van een aantal standaard instrumenten. Zo kennen we allemaal de bijna vaste rockband bezetting van een gitaar, basgitaar en een drumstel, soms aangevuld met toetsen, blazers of strijkers.
En dat is eigenlijk jammer, want er zijn wereldwijd zo veel instrumenten met unieke klanken die slechts sporadisch worden gebruikt. Neem bijvoorbeeld de West-Afrikaanse kora, of de steeldrum uit Trinidad en Tobago.
Gluidskunstenaar
Er wordt maar weinig geëxperimenteerd en daarbij staan mensen niet altijd open voor nieuwe geluiden. Van Nederlandse bodem hebben we in ieder geval een geluidskunstenaar die niet bang is om te experimenteren: Spinvis. Van scheurend plakband tot een pak hagelslag, er komt altijd wel een wonderlijk ritme uit.
Maar tot mijn volgende salaris geen hagelslag. Daarom toch nog maar even mijn mondharp in afwachting van nieuwe geluidskunstenaars die weten te verrassen.
Door Kristiaan Asscheman
You have to register or login to comment
In populaire muziek wordt je niet snel verrast met geluidskunst, maar daarbuiten is genoeg boeiends te vinden. In mijn experimentele buien luister ik graag naar onder andere Philip Jeck, Matmos, Midaircondo, Machinefabriek, Wouter van Veldhoven, Mouse on Mars, Microstoria, Hauschka, Paavoharju en Pocahaunted. Helaas zijn de live-concerten wat schaars, maar hou het programma van het BIMhuis in de gaten als je geinteresseerd bent in prikkelende alternatieve geluiden. Soms iets teveel van het goede maar altijd spannend en verrassend.